Sesin yayılması ve duyulması

İşitme duyumuz ile algıladığımız sesleri yorumlarız ve bu ses hakkında fikirler ediniriz. Ancak sesi bazı ortam koşullarında duyamayız. Sesin hangi ortamlarda nasıl yayıldığını öğreneceğimiz bu yazımızda sesin su altı dünyasında yada bazı ortamlarda neden duyulamadığını öğreneceğiz.

Ses su altında yada bazı alanlarda duyulamaz. Peki neden?

Sesin oluşmasında titreşimin ne kadar önemli olduğunu hepimiz biliyoruz. Sesi meydana getiren nesnenin sadece titreşim oluşturması yeterli değildir. Aynı zamanda uygun ortam koşullarında bulunması gerekir. Ortam esnek bir yapıya sahip olmalıdır. Ortamın hangi formda olduğu önemli değildir. İster sıvı, ister gaz yada katı olabilir. En önemli husus tabi ki esnek bir yapıya sahip olmasıdır.

ses

Ses dalgalar halinde yayılır

Ortamın hangi formda olduğu ve ne kadar esnek bir yapıya sahip olduğu sesin oluşumu ve iletiminde önemli bir rol üstlenir. Bu nedenle esneklik söz konusu olduğunda en iyi ortam gaz halidir. Çünkü bildiğiniz gibi maddenin gaz halinin belli bir şekli yoktur. Bulunduğu ortama göre şekil aldığı için en iyi esnekliği onlar gösterir.

Maddenin sıvı hali sesin iletiminin en kötü olduğu yerdir. Şimdi bir örnekle konuyu inceleyelim.

Ses ve Ortam İlişkisi

İçi vakumlanmış herhangi bir kabın ses iletimi yoktur. Çünkü kap içerisinde hava bulunmuyor ve bu havasızlık sesin iletimini engelliyor. Bunu şu deneyle görebiliriz.

Gerekli malzemeler;

  • Elektrik zili
  • Cam fanus

Elektrik zili cam bir fanus içerisine konulur. Daha sonra bu fanus içindeki hava vakumlama ile boşaltılır. Zilin çalma düğmesine bastığımızda herhangi bir ses duyamayız. Zili dışarıdan izlediğimizde tokmağın çana vurduğunu görürüz ancak herhangi bir ses duymayız.

Cam fanus içine yeniden hava verildiğinde zilin çalmasını duyabiliriz.

Sesin ortamda ilerlemesi ve iletilmesi için hava gibi uygun maddeler gerekir. Sesin ortamda yayılması su içerisine atılan bir taşını su yüzeyinde oluşturduğu dalgalara benzer. Ses aynı dalgalar şeklinde yayılır.

Ancak su altında sesin yayılması esnek olmadığı için oldukça zordur. Bu nedenle su altında sesi duymamız oldukça güçtür.