Fotosentez nedir?

Fotosentez terimini biyoloji dersinde ve doğayla ilgili bilim dallarının bir çoğunda sıkça duyarız. İlk olarak fotosentez ne demek bunu öğrenelim.

Fotosentez:  Özellikle yeşil bitkiler ve bazı mantar türlerinin kloroplast kısmında gerçekleşen sentezleme olayıdır. Yunanca kökenli bir kelime olan Phos (yani ışık) ve synthesis (birleştirme) kelimelerinin kombinasyonundan oluşur.

Fotosentez olayı için bitkiler kök, yaprak ve bir kısım bitki dalından yararlanarak yapılır. Bitki içine alınan su ve karbondioksit kloroplast organeline alınarak buradaki klorofiller yardımıyla besin maddesi elde edilmesi olayıdır. Ortaya su ve enerji çıkar.

Kısaca formül olarak şöyle gösterilir;

Bitkide kök ve yapraklardan

CO2 (karbondioksit) + H2O (su) => Nişasta + O2 (oksijen)

Aslında bilimsel olarak formül şu şekildedir.

6 adet CO2 + 6 H2O alınır, klorofile ışık gelir ortaya C6h1206+6 O2 çıkar

Tüm canlılar gibi bitkilerinde hayatta kalmaları için besin ve oksijene ihtiyacı vardır. Ancak bitkilerin oksijenden çok karbondioksit gereksinimi bulunur.

Bunun nedeni besin elde etmek için karbondioksit kullanmaları gerekir. Bitkinin gelişim ve büyümesi için gerekli olan besin maddeleri yani (karbonhidrat) ancak fotosentez ile elde edilir.

Fotosentez hangi canlılar yapar

Doğamızda bir karbon döngüsü vardır. Bunu sağlayanda kesinlikle bitkilerin yapmış olduğu fotosentezdir. 

Tabiki bazı bitkiler ve mantarlar enerji karşılamak için kemosentez yaparlar. Kemosentez ışığın elde edilemediği denizin derinliklerinde veya karanlık alanlarda besin sentezlenmesi olayıdır.

Fotosentezin aksine kemosentezde güneş enerjisi (yani ışık) yerine kimyasal enerji kullanılmaktadır.

Fotosentezin Hızını Etkileyen Faktörler

Fotosentez bir sentezleme olayı olduğu için tüm sentezleme reaksiyonlarındaki gibi hızlandırıcı etkiler yer alır.

  • Yaprağın büyüklüğü (Büyük yapraklarda daha fazla klorofil bulunur)
  • Bitkideki yaprak sayısı (Daha çok klorofil demektir.)
  • Işık şiddeti ve rengi (Işığın ne kadar şiddetli olduğu ve gelen ışığın rengi bunu etkiler)
  • Bitkinin ulaşabileceği su miktarı (Fotosentez olması için suya ihtiyaç vardır)
  • Karbondioksit (Bitkinin alabileceği karbondioksit miktarı önemlidir. Çünkü buna ihtiyaç var)
  • Sıcaklık (Sıcaklık değeri tüm reaksiyonlarda olduğu gibi burada da etkili. Sıcaklık arttıkça fotosentez hızı artar. Çok yüksek sıcaklıklarda gerilemeye başlar bitki kurur)

fotosentez hızını etkileyen faktörler

Fotosentezin Faydaları

Birçok bitki türü, mantarlar hatta bazı bakteri türleri fotosentez yaparlar. Bu olayın doğa ve insan yaşamına katkısı çok büyüktür. Şimdi faydalarına bakalım;

  • Doğadaki karbondioksit miktarını azaltarak küresel ısınmayı engeller.
  • Canlılar için gerekli olan oksijeni sağlar.
  • Fotosentez yapan bitkiler büyüyüp gelişerek diğer canlılara ev sahipliği yaparlar. Böylece canlı türünün korunması sağlanır.
  • Fotosentez olayı ile hızla büyüyen bitkiler üretimde daha verimli olurlar. Elde edilen meyveler ve ağaç ürünleri artar.

Fotosentezin Dezavantajları

Bu olayın nasıl olurda dezavantajı olabilir dediğinizi duyar gibiyim. Elbette ki fotosentez yapılabilmesi için mutlaka suya ihtiyacımız vardır.

Sorularla fotosentez;

  1. Fotosentez nedir?
  2. Fotosentezi hangi canlılar yapar?
  3. Fotosentez sonucunda hangi ürünler elde edilir?
  4. Fotosentezin yararları nelerdir?
  5. Fotosentezin hızı nelere bağlıdır?

Tüm bu soruları cevaplayabiliyorsanız fotosentez nedir konusunu anladınız demektir. Tebrikler!!