Ödeviniz mi var?

Aramak istediğiniz ödevi lütfen yazınız

İş ve Enerji

Günlük yaşantımızı sürdürebilmemiz enerjiye bağlıdır. Vücudumuzda geçen tüm tüm yaşamsal olaylar için enerjiye ihtiyaç duyarız. Yürümek, yemek yemek, kitap okumak, araştırma yapmak, bir eşyayı kaldırmak hatta uyumak için bile enerjiye ihtiyacımız vardır.

Bu şekilde sağlanan enerji, yaşamsal faaliyetleri sürdürmek ve iş yapmak için kullanılır. Günlük yaşantıda kullandığımız araçların çalışabilmesi için enerji gereklidir. Rüzgar türbinleri, rüzgarın itme kuvveti ile çalışırken otomobiller, benzin gibi yakıtların motor sistemlerinde yakılmasından sağlanan enerji ile çalışır.

Enerji kısaca iş yapabilme yeteneğidir. Bir iş yapılıyorsa mutlaka enerji harcanıyordur. Ancak enerji harcanması, iş yapıldığı anlamına gelmez. Örneğin bir halterci, çok enerji harcasa da halteri kaldıramayabilir ve iş yapmamış olur. Ancak halteri kaldırdıysa enerji harcamış ve iş yapmış olur.

Enerji, iş yapabilme yeteneği olduğundan enerji ve işin birimleri aynıdır. Enerji birimi Joule’dür ve J ile gösterilir. Enerji genel anlamda kinetik ve potansiyel enerji olmak üzere iki başlık altında incelenir.

Kinetik Enerji

iş ve enerji kavramlarıHareketli tüm varlıklar enerjiye sahiptir. Denizdeki dalgaların, esen rüzgarın, akan suyun, koşan çocuğun hareketlerinden dolayı sahip oldukları enerji kinetik enerji olarak adlandırılır. Kinetik enerjinin büyüklüğünü sürat ve kütle olmak üzere iki faktör etkiler.

Aynı marka ve modelde iki araba düşünelim. Birisinin sürati 30 km/h iken diğerinin sürati 60 km/h olsun. Sürati 60 olanın kinetik enerjisi daha büyüktür. Eşit kütleli varlıklardan sürati büyük olanın enerjisi daha büyüktür.

Süratlari aynı olan bir otomobil ve kamyonu karşılaştırdığımızda ise kamyonun kütlesinin daha büyük olması nedeniyle kinetik enerjisinin daha büyük olduğunu söyleyebiliriz. Cismin kütlesi arttıkça kinetik enerjisi de artar.

Potansiyel Enerji

Bazı cisimler, konumlarından dolayı iş yapabilme yeteneğine sahiptir. Cisimlerin konumlarından dolayı sahip oldukları enerjiye potansiyel enerji denir.

Belirli yükseklikte bulunan cisimler, yer çekimi kuvvetinin etkisi ile çekim potansiyel enerjisine sahip olurlar Örneğin bir ağaç üzerindeki elmanın potansiyel çekim enerjisi vardır. Elma dalından koparak yere düşerse bu enerjisini kaybetmiş olur.

Barajlarda bulunan su, çekim potansiyel enerjisine sahiptir. Baraj kapaklarının açılması ile birlikte yüksekten akan sular potansiyel enerjisini artık kinetik enerjiye çevirmiş olur.

Cisimlerin sahip oldukları çekim potansiyel enerjisi yükseklik arttıkça artar. Farklı yükseklikte bulunan özdeş cisimler kum üzerine bırakıldığında, yüksekte bulunanın kumda daha derin iz bıraktığı görülür.

Cisimlerin sahip oldukları çekim potansiyel enerjisi ağırtlık arttıkça artar. Aynı yükseklikte bulunan farklı ağırlıktaki cisimler kum üzerine bırakıldığında, ağırlığı fazla olanın kumda daha derin iz bıraktığı görülür.

Potansiyen enerji sadece yükseklik sayesinde kazanılmaz. Esnek cisimlerde, esneklik potansiyel enerjisi bulunur. Yay gibi esnek cisimler enerji depolayabilir. Esnek cisimlerin, sıkışma ve gerilmesi sonucunda sahip oldukları enerjiye esneklik potansiyel enerjisi adı verilir.

Kurmalı saatler içerisinde yay bulunur. Kurma işlemi ile yay sıkıştırılır. Çalar saatlerde zamanı gelince yay serbest kalır, yaydaki esneklik potansiyel enerjisi, kinetik enerjiye dönüşür ve saat çalar. Yaydaki sıkışma miktarı arttıkça esneklik potansiyel enerjisi artar. Yay açılarak da yayda esneklik potansiyel enerjisi depolanabilir.

Yorum Yapın

Unutmayın! Ödeve katkı sağlayacak yorumlar yapmalısınız.