Ödeviniz mi var?

Aramak istediğiniz ödevi lütfen yazınız

Isı iletimi nedir? Nasıl gerçekleşir?

Bazen park ve bahçelerde yer alan banklara oturduğumuzda hava sıcaklığının aynı olmasına rağmen farklı değerler hissederiz. Mesela tahta bir bankta oturduğumuzda fazla soğuğu hissetmezken demir bir banka oturduğumuzda üşüdüğümüzü hissederiz.

Aslında bu olayın temel nedeni ısı iletim olaylarıdır. Maddeler arası ısı iletimi cisimlere göre değişmektedir. Bir tahta havadaki ısıyı alarak bizlere iletmez. Bu nedenle tahta banklarda çok daha sıcak bir şekilde oturabiliriz. Ama metal olan bir banka oturursak adeta popomuz donar. Çünkü demir iyi bir iletkendir ve havadaki soğuğu alıp bize iletir. Sürekli buz gibi kalır. Ama şöyle bir durumda var. Güneş altına bırakılmış bir metal levha güneşten adeta yanacak kadar ısınırken biz ona dokunduğumuzda elimiz yanar. Onu güneşten çekersek ve kendimiz bir süre sonra dokunursak yine elimiz yanar.

Buda demek oluyor ki demir gibi metaller ısıyı hapsederek koruyorlar. Bu nedenle geceleri soğuyan metal banklar gündüzleri ısınmak bilmezler. Üstüne oturduğumuzda soğuk olduğunu hissederiz. Tahta banklar ise hemen ısınır ve soğurlar. Bu nedenle tahtanın yalıtkan, demirin ise iyi bir iletken olduğunu söyleyebiliriz..

Yapacağım kabın mutlaka ısınacağı gerçeği var. Bu nedenle onu alıp taşırken elimin yanmaması için saplarının kötü iletken olan bir maddeden olması gerekir. Konudan öğrendiğime göre tahta yani ahşap yalıtkan bir maddedir. Bu nedenle kabın ısısını alarak bana vermez. Bende onu rahatlıkla taşıyabilirim. Yapmak için kesinikle tahta sap kullanırdım.
Ahşap, tahta gibi maddeler ısıyı alıp bana yansıtmazlar. Yani iletken değiller. Aldıkları ısıyı yalıtarak kendi sıcaklıklarını korurlar. Bu nedenle tahta ve ahşap malzemeleri tercih ederim.
Bizim evden bu şekilde ısı yalıtım yapan sistemlere örnek verecek olursak televizyonumuzun dışı plastik. Bu nedenle hiç ısınmıyor. Yada benim bilgisayarımın dışı metal kaplama. Böylece ısı iletimi yapıyor. Annemin kullandığı su ısıtıcı, tencere, tava gibi maddelerin sapları hep tahta veya plastik maddedir. Benim aklıma gelenler bu kadar.

Yanmaz Elbise Kullanımı

Yanmaz elbise nedir?
Bu elbiseler ısıyı kötü ileten maddelerden yapılır. Genellikle tekstilde yani üretimde bir kaç işlem yapılarak bu elbiseler elde edilir. Tutuşmazlık apresi adı verilen bu işlemle elbisenin yapıldığı maddelere alev almama ve ısınmama özelliği verilir.

Bu elbiseleri yangın söndüren ve ateş çok yaklaşmak zorunda olan itfaiye erleri kullanırlar. Yüksek ısıya maruz kalınan uçak kabinleri, yarış otomobilleri gibi alanlarda da kullanılır. Bir yarış aracının içi motor sıcaklığı nedeniyle çok yüksek olur. Bu nedenle yarış pilotları bu tip elbiseler giyerler.

itfaiye elbisesi yanmaz ve ısınmaz bir yapıdadır.

İtfaiyeci giymiş olduğu bu elbise ile alevlerin ısısından ve yanmaktan korunur.

Yanmayan elbiseler başka nerelerde kullanılır
Bu elbiselerin yüksek sıcaklığa maruz kalınan yerlerde kullanıldığını söylemiştik. Hayatımızda başka kimler sıcak bir ortamda çalışıyor? Yada yangınları önlemek adına bu malzemeler kullanılabilir mi?

Örneğin bir demircide çalışan kişi ocakta metali ısıtarak onu dövülecek kıvama getirmelidir. Bu sayede ısınan demir şekil alabilir. Demirin çok ısınması gerektiği için usta ateşten etkilenir. Bu yüzden önlük ve elbise giyerler. Bu elbiseler yanmaz ve ısıyı kötü ileten maddeden yapılmıştır.

Başka bir örnek ise evlerimizdeki perdeler ve çatı kaplama malzemeleri hep kötü ısı iletkenlerden yapılırlar. Hatta tekstil işlemleri ile bu özellik kazandırılır. Çünkü yangın anında hızla tutuşan ve yangınların oluşmasına neden olan perdeler, çatı malzemeleridir.

Isının Yayılma yöntemleri

Konveksiyon yoluyla ısı yayılması
Isınan havanın yükselmesi ve yayılması olayıdır. Bir ateş yaktığımızda ısı yukarı doğru hareket ederken gökyüzündeki soğuk hava ise aşağıya doğru iner.Hayatımızda bacalardan çıkan dumanın yukarı doğru hareket etmesi, sütün ısınması örnek verilebilir.
Işıma yoluyla ısı yayılması
Isının çevreye doğru yaptığı yayılma türüdür. Herhangi bir madde olmaksızın yayılma yöntemidir. Örneğin evlerimizde kullandığımız lamba, dünyamızı aydınlatan güneş bir ışıma yoluyla ısı verirler.
İletim yoluyla ısı yayılması
Maddenin taneciklerinin birbirlerine ısıyı iletmesi ile gerçekleşir. Örneğin ateş içine bıraktığımız herhangi bir demir çubuğun ateş içinde olmayan ucu bile ısınır. Örnek vermek gerekirse bilgisayarların içindeki ısı dışarıya tanecikler ile çıkar.
Isı üç yolla yayılır. Isının yayılmasını gösteren görsel

Isının nasıl yayıldığını örnek görselle inceleyebilirsiniz.

Yorum Yapın

Unutmayın! Ödeve katkı sağlayacak yorumlar yapmalısınız.