Madde nedir?

Maddeyi tanıyalım konu anlatımında madde nedir, maddeyi niteleyen özellikler nelerdir tüm bu konuları inceleyeceğiz. Madde doğada hangi formlarda bulunur ve bu formlar nelerdir? Tüm bunları maddeyi tanıyalım etkinlikleri ile öğreniyoruz.

Konu anlatımında yer alan başlıkların üzerine tıklayarak dilediğiniz bilgiye kolayca ulaşabilirsiniz. Konuya eklemek istediğiniz bilgileri yorum bölümünden bizlere gönderip konunun gelişimine katkı sağlayabilirsiniz.

Madde nedir?

Gözle görebildiğimiz, herhangi bir duyu organımızla algılayabildiğimiz atmosfer ve uzayda herhangi bir yer kaplayan, canlı ve cansız tüm varlıklara madde denir.

Maddeye örnek verecek olursak biz insanlar, doğadaki tüm hayvanlar, çevremizde gördüğümüz ağaçlar, dağlar, taşlar herşey maddedir.

Maddenin Doğadaki Formları

Madde doğada üç formda bulunur. Bunlar katı, sıvı ve gaz halidir.  Doğada her alanda bu formları gözlemleyebiliriz. Madde doğada her üç haldede bulunabilir.

Örneğin su doğada sıvı olarak bulunur ve biz bunu tüketiriz. Katı hali ise denizlerdeki buzlar ve kış aylarında gördüğümüz donmuş sulardır. Suyun gaz hali ise kaynayan suyun buharlaşması ve uçmasıdır.

Maddeyi niteleyen özellikler nelerdir

Duyu organlarımızla algılayabildiğimiz maddenin bir takım özellikleri bulunur. Bu özellikler maddeleri diğer maddelerden ayırır. Ancak bazı özellikleri diğer maddeler ile aynı olabilir.

Maddeyi niteleyen özellikler ise şunlardır;

  • Sertlik ve yumuşaklık
  • Esneklik ve kırılganlık
  • Pürüzlü ve pürüzsüz yüzey
  • Renkli ve renksiz olmak
  • Kokulu ve kokusuz
  • Maddenin tadı

Peki maddeleri hangi duyu organlarımız ile tanımlarız;

  1. Maddelerin renklerini ve şekillerini görme duyumuzla tanımlarız.
  2. Maddenin kokusunu koku alma duyumuzla yani burnumuzla tanımlarız.
  3. Maddenin tadını ise tat alma duyumuz, dilimizle algılarız.
  4. Sertlik, yumuşaklık, pürüzlü, pürüzsüzlük, esneklik, kırılganlık gibi özellikleri ise dokunma duyumuzla algılarız.

Maddenin özellikleri

Sertlik ve Yumuşaklık

Dokunma duyumuz olan derimiz ile her maddenin nasıl bir sertlik, yumuşaklık yapısında olduğunu algılayabiliriz. Şekli kolayca değişebilen maddelere yumuşak madde denir. Aynı zamanda şeklini değiştirmek için herhangi bir maddeye güç uyguluyorsak bu madde sert maddedir.

Yumuşak maddelere örnek: Pamuk, sünger, oyun hamuru

Sert maddelere örnek: Demir, Çelik, Taş, Kaya

Esneklik ve Kırılganlık

Herhangi bir kuvvet uygulandığında maddenin şekli değişiyor ve bu kuvvet kalktığında madde eski haline dönüyorsa esneklik özelliği taşıyordur. Esnek maddelerin en bilindik özellikleri uzayıp kısalmaları kuvvet ortadan kalktığında ise eski hallerine dönmeleridir.

Esnek maddelere örnekler: Balon, lastik gibi nesneler.

Uygulanan herhangi bir güç karşısında kolayca parçalanabilen, güç ortadan kalktığında ise eski halini alamayan maddeler kırılganlık özelliği taşırlar. Bu maddeler kırıldıklarında eski formlarını alamazlar.

Kırılgan maddelere örnekler: Cam, porselen, ayna gibi nesneler

Pürüzlü-Pürüzsüz Yüzey

Maddelerin her birine dokunarak nasıl bir yüzeyelerinin olduğunu anlayabiliriz. Dokunduğumuz maddenin üzerinde elimiz kolayca kayıyorsa bu madde pürüzsüz bir yüzeye sahiptir.

Pürüzsüz yüzeye örnekler: Cam, Ayna, Seramik, Porselen

Eğer bir maddenin üzerinde elimiz kolayca kaymıyor ise madde kesinlikle pürüzlü bir yüzeye sahiptir.

Pürüzlü maddelere örnekler: Zımpara, Kaya, ağaç kabukları

Koku

Maddelerin birçoğu koku özelliği taşırlar. Girmiş olduğumuz ortamlarda herhangi bir maddenin kendine has kokusunu burnumuzla alabiliriz. Maddelerin kokuları birbirine benzeyebilir hatta kimi zaman aynı bile olabilir. Bazı maddeler ise kokusuz bir yapıya sahiptir.

Kokusu olan maddelere örnekler: Meyveler, bitkiler, çiçekler

Kokusuz maddelere örnekler: Tuz, şeker gibi maddelerin kokusu yoktur.

[zilla_alert style=”green”] Maddelerin bazıları tehlikeli olabilir. Örneğin temizlik maddelerinin kokusu bize zarar verebilir. Bu nedenle koklamaktan çekinmeliyiz. [/zilla_alert]

Tat

Maddelerin kendine has tatları olabilir. Dilimizle tadına bakarak maddenin ne olduğunu anlayabiliriz. Bazı maddelerin ise tatları yoktur. Maddelerin acı, tatlı, ekşi, tuzlu gibi çeşitli özelliklerde genel tatları bulunur.

Tat taşıyan maddelere örnekler: Şeker, çikolata, tuz,

[zilla_alert style=”grey”] Bazı maddelerin tehlikeli olabileceğini bilerek tadına bakarak maddenin ne olduğunu anlamaktan çekinmeliyiz. [/zilla_alert]

Renk

Görme duyumuzla maddelerin nasıl bir renge sahip olduğunu görebiliriz. Maddelerin renkleri aynı olabildiği gibi bazı maddelerde tamamen renksizdir.  Renksiz maddelere saydam madde denir. Örnek olarak cam bir saydam maddedir.

[zilla_alert style=”white”] Maddelerin renkleri aynı olabileceği için maddelerin rengi ayırt edici bir özellik değildir. [/zilla_alert]