Paralel ve Meridyen Konu Anlatım

Coğrafya dersinde sıkça duyduğumuz iki kavram olan paralel ve merdiyenin ne olduğunu, özelliklerini konu anlatımı ile öğreniyoruz.

1.Paralel

Ekvator çizgisine paralel olarak çizilerek gösterildiği için bu adı almıştır. Paralel çemberlerinin ekvator çizgisine olan uzaklığının açı olarak değerine enlem adı verilir.

Bu nedenle paralel yerine enlem kullanıldığı da olur.

Paralellerin Özellikleri

  • Dünyamız üzerinde 180 adet parelel vardır. Bunların yarısı ekvator çizgisinin güney kısmında diğer yarısı ise kuzey kısmında yer alır.
  • Başlangıç paraleli olarak Ekvator kabul edilmektedir.
  • Dünyamız küre şeklinde olduğu için paralellerin boyları farklıdır. Kutuplara doğru en kısa paraleller bulunur. En uzun paralel bu nedenle ekvator çizgisidir.
  • Ekvator çizgisinden kutuplara doğru gidildiğinde paralel boyları kısalar fakat numaraları büyür.
  • Matematiksel konum belirlemek adına her parelel 60 dakikaya, her dakika 60 sn olarak bölünmüştür.
  • 90 parelelleri kutuplarda oldukları için nokta halinde görülür.
  • Hiçbir zaman paralellerin kesişmesi veya birleşmesi söz konusu değildir.
  • Paraleller doğu ve batı arasında uzanırlar.
  • Birbirine yakın iki paralele arası 111 km olarak belirlenmiştir. Bu sayede dünyanın iki farklı noktası arasındaki uzaklık hesaplanabilir.

Dünyamız üzerinde paralellerin gösterilişi;

paralel konu anlatım

Paralellerden yararlanarak uzunluk bulma işlemleri:

Bazen sorularda karşımıza paralelleri verilen noktaların birbirine olan uzaklığı sorulur. Bu işlemleri yapmak için iiki nokta arasındaki enlem farkı bulunmalıdır.

Eğer bu noktalar aynı yarım kürede ise numarası büyük olandan diğeri çıkarılır. Farklı yarım kürede yer alıyorlar ise paralel numaraları toplanır.

Son olarak iki paralel arasının 111km olduğunu öğrenmiştik. Bulduğumuz sonucu 111 ile çarparız.

EKVATOR

Dünyamız adına önemli bir coğrafi terimdir. Dünyamızı iki eşit parçaya böldüğünü söylenen bir paraleldir. Bunun nedeni kuzey ve güney kutup noktalarına eşit uzaklıkta olmasıdır.

Ekvatorun özellikleri

  1. Yukarıdaki resimde ekvator çizgisini görebilirsiniz. Görüldüğü gibi en uzun paralel ekvator çizgisidir.
  2. Paralellerin başlangı olduğu için numarası 0’dır.
  3. Ekvator çizgisi 21 Mart ve 23 Eylül günlerinde güneş ışınlarını dik olarak alır.
  4. Yerçekimi kuvvetinin en az olduğu noktadır.
  5. Ekvator çizgisi boyunca gece ve gündüz süreleri eşittir.

2. MERİDYEN

Kutuplar arasında yer alan paralelleri dik açıyla kesen yarım çemberlerdir. Meridyenlerin başlangıcı olarak Greenwich belirlenmiştir.

Başlangıç meridyenine olan uzaklığının açı cinsinden değerine boylam adı verilir.

Meridyenlerin özellikleri

  • Başlangıç meridyenin batısı ve doğusunda olmak üzere toplam 360 merdiyen bulunur. Bunların 180’i sağında 180’i doğusunda yer alır.
  • Başlangıç meridyeni Greenwich’tir.
  • İki meridyen arasında yer alan uzaklığa boylam derecesi adı verilir. Matematiksel konum hesaplamaları için her meridyen derecesi 60 dk, her dk 60 sn bölünmüştür.
  • Ekvator ile kesişen iki merdiyen arası uzaklık 111 km’dir. Kutuplara doğru gidildikçe bu uzaklık azalır. Çünkü yarım çember şeklindedirler.
  • Merdiyenlerin derecesi sıfır meridyeni Greenwichten uzaklaştıkça büyür.
  • Kuzey ve güney kutupları arasında uzanırlar.
  • Tüm meridyenler kutup noktalarında birleşirler.
  • İki meridyen arasındaki saat farkı 4 dakikadır.

meridyen nedir

Enlem ve boylam noktaları konusundaki problemleri sitemizde bulabilirsiniz.